^{İzzet Muhiddin Apak}Mekânları ve İnsanlarıyla İstanbul Konuşuyor (1937-1938) Birinci Kitap: Fatih (Suriçi) Derleyen ve Yayına Hazırlayan: Fatih Fırat

Cumhuriyet’in ilk on beş yılı geride kalırken, 1937-1938 tarihleri arasında İzzet Muhiddin Apak’ın “Haberci” mahlasıyla ve “İstanbul Konuşuyor!” üst başlığıyla kaleme aldığı ve Haber Gazete’sinde tefrika edilen yazı dizisi, yalnızca gündelik hadiseleri aktaran gazetecilik metinleri olmaktan ziyade, İstanbul’un sosyal, iktisadî ve beledî hayatını bütün çıplaklığıyla kayda geçiren eşsiz bir şehir günlüğü hüviyeti taşımaktadır. Haberci, şehrin kaldırımlarında yürüyen, kahvehanelerinde oturan, esnafıyla konuşan, sokak aralarında pencereden sarkan kadınların şikâyetlerini dinleyen bir saha muharriridir. Bu bakımdan yazıları, bir bakıma 1930’lar İstanbul’unun tarihidir. Her yazı, belirli bir semtin yahut mahallenin gündelik hayatını merkeze alırken, o çevrenin sokak dokusunu, altyapı meselelerini, iktisadî faaliyetlerini ve sosyal psikolojisini, insan tipini birlikte yansıtır.

Haberci mahalle mahalle, cadde cadde, sokak sokak, çarşı çarşı o güzergâhtan bu güzergâha yaşayan insanı, İstanbul insanını duyurur bize. Kimi memleketinden gelmiş hayata tutunmaya çalışır, kimi zor şartlar için anbean kendi kaderini örer, kimi de bütün şartlara rağmen ümidin, yaşama sevincinin bir örneği olurlar. Zorlukların, fakirliğin, içinde bulunulan şartların bütün elverişsizliğine rağmen çalışır, daima çalışır bütün bu zorlukların harcından hayat binasının tuğlalarını devşirirler. Bütün tefrikasıyla “Haberci” bize, 90 yıl öncesinden seslenir; sırf bir şehrin mahalle, cadde, sokaklarını… değil orada nefes alıp veren şu anda bizlerin yaşadığı bu mekânlarda vaktiyle yaşayanların varlığını ve çeşit çeşit hallerini duyurur. Satır aralarında biz de, bir devrin insanını bulur, onunla tanışırız; onun hikâyesiyle bizim hikâyemiz aynı şehirde bambaşka şartlarda birleşir.

Daha çok sporcu/hakem kimliğiyle bilinen İzzet Muhiddin’in “İstanbul Konuşuyor!” üst başlığıyla kaleme aldığı 258 yazı dizisi bu yıllarda İstanbul şehrini ve hayatını tetkik etmek isteyenler için özgün ve değerli bir vesika hükmündedir. Yazılar ilçe ilçe tasnif edilerek, Mekânları ve İnsanlarıyla İstanbul Konuşuyor (1937-1938) üst başlığıyla üç kitap halinde yayına hazırlandı. Birinci Kitap: Fatih; İkinci Kitap: Beyoğlu; 3. Kitap: Eyüpsultan • Haliç • Şişli • Bakırköy • Beşiktaş • Sarıyer • Zeytinburnu • Beykoz • Kadıköy • Üsküdar ilçelerine dair yazılardan meydana gelmekte.