^{Balıkhane Nâzırı Ali Rıza Bey - Mehmed Galib Bey}Osmanlı Devlet Ricali (1800’lü Yıllar) - [On Üçüncü Asr-ı Hicrî’de Osmanlı Ricali]_{Notlandırarak Hazırlayan: Mustafa Zahit Öner}

Osmanlı Devlet Ricali (1800’lü Yıllar), hem hatırat hem tarih hem de kısmen bir biyografi metni olan ve On Üçüncü Asr-ı Hicrî’de Osmanlı Ricali başlığıyla tefrika edilen bu eserin müellifleri, bu metni kaleme almaktan maksatlarını şöyle ifade ediyorlar: “Eserimizi hazırlayıp yazmaktan maksadımız, Sultan Abdülmecid Han’ın cülûsundan itibaren Devlet-i Aliyye’de tanınmış zevatın -kısmen duyarak fakat mevsukan kısmen de şahsan ve hâlen muttali olduğumuz- umumî ve hususî hâllerini kaydedip anlatmaktan ibaret olup bunda ne çok lâf yuvarlayarak malumatfüruşluk etmek, ne de uzun muhakemeler ile hüner göstermek fikri katiyen yoktur. Hakikî arzumuz, birimizin uzun seneler içerisinde görmüş ve diğerimizin de görenlerden sıhhatli bir şekilde işitmiş olduğumuz ve büyük bir ihtimalle de pek çok kimselerin ne görmüş ne de işitmiş olduğuna kanaatimiz bulunmuş olan ahvâl ve vekâyii -gizli kalmış taraflarıyla beraber- âcizane açıklayarak muâsırlarımız ile gelecek nesillere bir yâdigâr takdim eylemektir.”

1830’lu yıllardan 1880’li yılların ortalarına kadar uzanmakla beraber hem devletin işleyişi hem de devlet ricalinin umumî ve hususî hayatlarına kadar birçok detayı barındıran bu eserde, II. Mahmud’dan II. Abdülhamid’e Osmanlı Sultanları; Mehmed Emin Rauf Paşa’dan Mehmed Kadri Paşa’ya Sadrazamlar; Damat Paşalar; Şeyhülislâmlar; Hariciye, Dâhiliye ve birçok Nâzırlar; Kavalalı Mehmed Ali Paşa’dan Hıdîv İsmail Paşa’ya Mısır Valileri; Sefirler; kudema-yı rical ve daha birçok zâttan bahsedilmektedir.